 |
Pomysłodawca projektu Andrzej Łazowski podpisuje
Burmistrz Polic W. Diakun z burmistrzem Pasewalku W. Sieberem CZAS POCZTÓWKI Prestiżowa wystawa przedwojennej polickiej pocztówki udowodniła, że integracja Polaków i Niemców we Wspólnej Europie odbywa się także poprzez odkrywanie pozytywnych aspektów wspólnej historii. A pocztówki przekazują kolejnym pokoleniom zwykle to, co najpiękniejsze. Dzisiaj, my mieszkańcy tego polickiego pogranicza, patrząc na taką wystawę, możemy za czymś zatęsknić, nabrać do kogoś szacunku, skorygować nieco swój światopogląd. O tym należy pamiętać oglądając w Galerii "OBOK" obydwie wystawy Andrzeja Łazowskiego, czy też kupując album "Police i okolice na starej fotografii", opisany przez dr Bogdana Frankiewicza i Andrzeja Łazowskiego. Marek Dąbrowski
Andrzej Łazowski i dr Bogdan Frankiewicz Żeby pokochać - Dlaczego wybraliście panowie Police? Andrzej Łazowski: - Pomysł albumu powstał w 1998 r. Chciałem mieszkać w Policach, miasto bardzo mi się podobało, było czyste, zadbane, pełne zieleni. Nie znałem wtedy jeszcze historii Polic, zacząłem ją poznawać krok po kroku. Pojawiły się stare zdjęcia, widokówki kupowane u antykwariuszy, odnalazłem miasto, którego nie ma... Bogdan Frankiewicz: - W czasie wojny Police
zostały zniszczone, okropnie poturbowane. Miasto pamiętam z początku
lat sześćdziesiątych: pełne jeszcze gruzów, smutne. W latach osiemdziesiątych
była jakaś wystawa o historii Polic. Razem z Władysławem Garczyńskim,
archeologiem, napisaliśmy wstęp, dołożono zdjęcia, ukazała się broszurka.
Wcześniej, gdy pisałem o hitlerowskich obozach pracy na Pomorzu
Zachodnim, również zajmowałem się Policami oraz Mścięcinem, najczarniejszym
okresem w ich dziejach. - W albumie są zdjęcia z lat 1890-1944. Kto je wybierał? Andrzej Łazowski: - Zdjęć jest ponad dwieście, obejmują Police i wioski z terenu dzisiejszej gminy. Wybór jest mój. Niewiele zdjęć odrzuciłem, bo też niewiele więcej udało się znaleźć. - W tym albumie, mimo znacznej różnicy wieku, łączą się panów zainteresowania. Znaleźliście wspólne pasje. Bogdan Frankiewicz: - Andrzeja Łazowskiego znam parę lat. Przychodził do Archiwum Państwowego w Szczecinie, gdzie pracowałem. Dostałem propozycję współpracy przy realizacji albumu. Zgodziłem się. Dzięki kontaktom z Niemcami, przede wszystkim z Hansem Günterem Cnotką, pomogłem też trochę w kompletowaniu zdjęć. Andrzej Łazowski: - Do tej współpracy przyczynił się Urząd Gminy w Policach. W urzędzie padło nazwisko pana Frankiewicza i się spotkaliśmy. - Co w albumie jest najciekawsze? Andrzej Łazowski: - Ludzie. - Ma pan na tych zdjęciach swoich ulubieńców? Andrzej Łazowski: - Mam: dzieci z Mścięcina, właściciel barki "Almme", albo ten starszy mężczyzna przypadkowo sfotografowany sto lat temu w porcie w Trzebieży. Stoi na pomoście, jest pochylony, ręce trzyma z tyłu, na głowie ma kapelusz, widać, że patrzy na fotografa... W słowie wstępnym burmistrz Polic również pisze o ludziach. Bogdan Frankiewicz: - Promocji albumu będzie towarzyszyć wystawa widokówek. Tłumaczyłem zachowaną na nich korespondencję. To są z reguły krótkie i zdawkowe informacje o wczasach, pogodzie, napisane tak samo, jak dzisiaj. - Czyj jest ten album: panów, czy dawnych fotografów, którzy robili zdjęcia? Andrzej Łazowski: - Oni są autorami zdjęć, nie ja. Ten album jest też dla nich, to jest ukłon w ich stronę, ponad czasem. Oni nam, potomnym, te zdjęcia zostawili. Podobnie jak nadawcy widokówek, którzy wysyłali je do kogoś sobie znanego, a okazało się, że napisali też do nas. - Historia sprawiła, że w jakimś sensie staliśmy się odbiorcami tych listów. Bogdan Frankiewicz: - Właśnie. Są zdjęcia i widokówki z któtką korespondencją, są wspomnienia. To wszystko jest bezcenne, bo przecież innych polickich dokumentów nie ma. Spaliły się podczas bombardowań, gdy płonął magistrat. - Dla kogo jest ten album? Andrzej Łazowski: - Przede wszystkim dla młodzieży. Ja też jestem z pokolenia, które już nie dźwiga bagażu wojny, przesiedleń i wypędzeń. Myślę, że młodzi ludzie potrzebują takich albumów, że dla młodych policzan to będzie atrakcja. Będą mogli zachwycić się i wykrzyknąć: - Boże, ale to miasto było! Chodzi więc o to, co się nazywa małą ojczyzną, żeby ją lepiej rozumieć, pomyśleć o dawnych mieszkańcach, ich losie, o swoim miejscu w tym wszystkim, żeby mocniej tę małą ojczyznę pokochać. To tyle. Bogdan Frankiewicz: - Na pewno zainteresują się albumem dawni mieszkańcy Polic, Niemcy w nich urodzeni. Rozmawiałem ze starostą Uecker-Randow, sąsiedniego powiatu w RFN, Siegfriedem Wackiem. Mówił, że tam też są. Kiedyś poznałem pewnego pana, który pochodził z Niekłończycy. Przyjeżdżał do Polaków, którzy skądś tam po wojnie przyjechali, a mieszkali w jego dawnym domu. I on, i oni zawsze mieli sobie dużo do powiedzenia... Czy dzisiejsi mieszkańcy Polic zainteresują się tym albumem? - trudno mi powiedzieć. Andrzej Łazowski: - Pan Bogdan mówi o Niekłończycy. Z tej wsi są w albumie cztery zdjęcia. Dzisiejsi mieszkańcy mogą na nich odnaleźć swoje miejsca, zobaczyć, jak dawniej wyglądał kościół, dom fryzjera, szkoła... Ten album, to jakby przewodnik po dawnych czasach. Można z nim wędrować i sprawdzać: gdzie stał fotograf, co było, jak wyglądało, jak jest... Można nawet dokonać odkryć, na przykład takich, że w Trzebieży, na cokole pomnika poświęconego bohaterom I wojny, stoi dziś Matka Boska. - Czy dawni mieszkańcy Polic będą kupować wasz album? Andrzej Łazowski: - Myślę, że tak, ale z innych powodów. Bogdan Frankiewicz: - Pamiętam Police smutne... Właściwie dopiero teraz, w latach dziewięćdziesiątych, tak dużo się pozmieniało. Jest dom kultury, jest słynna już "Cecyliada", przyjeżdżają harcerze z Sambora, z dawnych kresów, coś interesującego zaczyna się dziać. Myślę, że to dobrze, że miasto chciało mieć też i taki album. - Dziękuję za rozmowę.
Zdjęcia i pocztówki zamieszczone w albumie "Police
i okolice na starej fotografii" pochodzą ze zbiorów: Urzędu
Gminy w Policach, Muzeum Narodowego w Szczecinie, Galerii Historycznej
Polic, Kościoła pw. św. Piotra i Pawła w Policach, Antykwariatu
Pomorskiego, Wiesława Gawła, dr. Hansa Güntera Cnotki, Andrzeja
Łazowskiego, Jana Matury. |
||||||
